Jezus en seks

 

Beste P,

 

    Je  schreef dat je mijn ‘Leerschool van de liefde’ interessant vond maar dat je niet gelooft dat Jezus en Maria Magdalena seks hebben gehad, iets wat ik in mijn boek wel suggereer. Het heeft mij aanleiding gegeven om nog eens goed over dit thema na te denken. 

    Ik vind het moeilijk hard te stellen dat in de relatie tussen Jezus en Maria Magdalena ook seks een rol heeft gespeeld. Misschien heeft dit voor een deel te maken met wat onder seks wordt verstaan. In ieder geval gaat het in het Johannesevangelie niet om wat in het algemeen wordt verstaan onder seksualiteit. Onze huidige seksualiteit is wel erg een zaak van het fysieke lichaam geworden.

    'Seksualiteit' is overigens echt een term van de moderne, materialistische tijd. Eerder dan de negentiende eeuw kwam hij nog niet voor, wat mij het idee geeft dat de houding ten aanzien van dit thema vóór die tijd ook een andere was. De term heeft iets klinisch’.

    Dat het lichamelijke een cruciale rol heeft gespeeld in Jezus' leven betwijfel ik niet. Dat zie ik, afgezien van Jezus’ toespelingen op de tempel als zijn lichaam, vooral terug in de scène van de zalving. Maria Magdalena plaatst zich daar onder de voeten van Jezus en wordt daarmee zijn aarde. Ze helpt hem contact met de aarde vinden. In de scène daarna, de voetwassing, ervaar ik eveneens een sterk lichamelijke sfeer. Naar mijn idee geeft Jezus daar zijn lichaam aan zijn leerlingen, zoals hij dat in de andere evangeliën doet via brood en wijn. En dan is er natuurlijk de opstanding, waarbij Maria Magdalena weer een cruciale rol speelt. Er wordt de nadruk op gelegd dat we hier met een lichaam te maken hebben, een vergeestelijkt lichaam weliswaar maar geen geestverschijning. Hoe dan ook moet het contact tussen Jezus en Maria Magdalena een lichamelijk contact zijn geweest.

    Blijft de vraag hoe ver dit lichamelijke ging.  

    In het Johannesevangelie is de individualiteit (‘het Ik’) iets verheffends. Ook het lichaam wordt verheven, wat voor mij betekent dat het lichaam uit het fysieke wordt opgetild en vanuit het energetische wordt beleefd. Terwijl het energetische wordt beleefd van boven af. Verder is in dit evangelie het Ik het criterium als het gaat om zonde of geen zonde, en ziekte of geen ziekte. Alles wat vanuit het Ik gebeurt is goed en is gezond. Is seksueel contact vanuit het Ik mogelijk? Mijn ervaring is van wel. Klopt dit, dan kan het dus niet verkeerd zijn.

    Verder: Zou Jezus het hele aardse bestaan en de hele lichamelijkheid hebben doorleefd en omgevormd en daarbij het seksuele niet hebben meegenomen? Het lijkt mij erg onwaarschijnlijk. Heeft hij het seksuele wel doorleefd en omgevormd, dan is het seksuele dus ook verlost en van de zonde losgemaakt, een zonde die er sinds de daad van Eva aan heeft gekleefd. Dan kan voor ons in principe ook het seksuele gebied in onze beleving worden geïntegreerd, kunnen wij totale mensen zijn. Maar ik heb het hierbij niet over wat wij heden ten dage onder seks verstaan, ik heb het over een 'verheven' vorm van seksualiteit, die het seksuele heiligt.

    En eigenlijk, wat is er zo verkeerd aan de seksuele kracht? Seksualiteit is voor mij in wezen een streven naar vereniging (en in die zin een religieuze daad) en is verder een incarnerende, scheppende handeling (en in die zin een creatieve daad). Ik weet dat veel geestelijke leiders geen hoge dunk hebben van seksualiteit. Rudolf Steiner bijvoorbeeld. Maar dat kan ermee te maken hebben dat hij in zijn leven de focus op iets anders heeft gelegd, op de werkelijkheid van de geest. Daarin lag zijn taak. Met de vrouw als vrouw had hij echter niet zo veel, naar mijn idee. Hij respecteerde vrouwen als mensen en dat is geweldig, maar behalve met dat menselijke hebben vrouwen ook met het typisch vrouwelijke te maken en dat wil ook doorleefd en geïntegreerd worden. En natuurlijk hebben mannen met het typisch mannelijke te maken. 

    Iets anders is dat een individu geworden mens beide aspecten (mannelijk en vrouwelijk) in zichzelf kan doorleven.

    Hebben Jezus en Maria Magdalena ook een kind gehad? Ik houd dat voor mogelijk, maar voor mij is het niet zo belangrijk. En dat zeg ik niet omdat ik zelf kinderen onbelangrijk vind, want ik heb veel met kinderen gewerkt en ben de trotse vader van twee zonen. De kern van hun werkzaamheid lag naar mijn idee niet in het op aarde zetten van kinderen, de kern van hun werkzaamheid lag in het, op grond van individualiteit, overbruggen van de kloof tussen man en vrouw, waardoor tevens een verbinding tussen de mens en het goddelijke ontstond.

 

    De zalving van Jezus door Maria Magdalena breng jij vooral in verband met Jezus’ dood. De evangelist vermeldt ook dat aspect. Maar tegelijkertijd legt hij de nadruk op het doordringende van de nardusgeur (een zeer zintuiglijke ervaring) en het schenkende van haar gebaar (overgave). Voeg je zintuiglijkheid en overgave bij elkaar, dan kom je dicht in de buurt van de seksualiteit. Maar in dit geval lijkt het om een bewuste heiliging van de lichamelijkheid te gaan.

    Overigens moet ik bij die geur van nardus meteen aan het Hooglied denken. Daar wordt deze geur in verband gebracht met een koning, net als bij de intocht in Jerusalem die in het Johannesevangelie meteen op de zalving volgt. 'Zo lang de koning aan zijn tafel is geeft mijn nardus zijn geur,' staat in het Hooglied. In het Johannesevangelie wordt de zalving voltrokken tijdens een maaltijd en doordat in het Hooglied van een tafel sprake is lijkt ook hier een maaltijd aan de orde te zijn. Ik denk: bij een maaltijd nemen mensen iets van het aardse tot zich en verinnerlijken dat. Welnu, Jezus neemt bij de zalving ook iets van het aardse tot zich, namelijk Maria Magdalena. Zoals ik net al aangaf zie ik het zo dat zij in deze scène zijn aarde wordt, doordat zij zich onder zijn voeten plaatst. De stap naar het seksuele lijkt mij dan geen erg grote. En ja, sterven is natuurlijk ook naar de aarde gaan, net zoals seksualiteit.

 

    De hele middeleeuwen lang werd de vrouw verdoemd, met name op grond van haar lichamelijkheid en haar eros, die als een bedreiging voor het geestelijke werden gezien. Daarna werd ze verdoemd omdat bij haar het denken niet op de voorgrond stond. Het zou toch wel erg mooi zijn als door de verhouding tussen Jezus en Maria Magdalena in principe een einde gemaakt is aan deze verdoeming, want onze steeds mannelijker geworden wereld heeft de vrouw hard nodig om de polariteit met het vrouwelijke weer vruchtbaar te maken.  

 

    Vriendelijke groet

 

    Hans Lemmens